เด็กท้องอืด วิธีสังเกต สาเหตุ และการดูแลที่ถูกต้อง

เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ

สาเหตุที่ลูกท้องอืดคือ

สัญญาณบ่งบอกว่าทารกท้องอืด

ทารกท้องอืดอันตรายหรือไม่?

วิธีแก้อาการท้องอืดในทารกแบบปลอดภัย

เทคนิคการนวดท้องลดอาการท้องอืดในทารก

ปรับเปลี่ยนท่าทางให้นมช่วยลดท้องอืด

อาหารของแม่มีผลต่อทารกท้องอืดหรือไม่?

ทารกกินนมแล้วร้องไห้บ่อย เป็นเพราะท้องอืดหรือเปล่า?

การเลือกนม ให้เหมาะกับทารกที่ท้องอืด

ป้องกันทารกท้องอืดอย่างไรในชีวิตประจำวัน

ตรวจสอบบทความโดย: รุ่งทิวา สุลักษณานนท์

พยาบาลศาสตรบัณฑิต การพยาบาลและการผดุงครรภ์

สาเหตุที่ลูกท้องอืดคือ

สาเหตุที่ลูกท้องอืดคือ การมีลมในท้องเกิดจากการกลืนลมเข้าไปขณะกินนม ขณะร้องไห้ หรือในช่วงการหายใจปกติ โดยลมจะไปสะสมอยู่ในท้องของลูกน้อย ทำให้ลูกรู้สึกไม่สบายและแน่นท้องก่อนที่จะได้กินนมเพียงพอในครั้งต่อไป

ลมกับการกินนม

ทารกบางคนอาจมีความสุขที่ได้ดูดนมให้หมดในครั้งเดียว และไม่มีความจำเป็นที่จะต้องเรอออกมา แต่ทารกบางคนก็ต้องคอยทำให้เรอในระหว่างการกินนม ทารกที่ได้รับการเลี้ยงด้วยนมแม่ มีแนวโน้มว่าจะมีปัญหาน้อยกว่า เนื่องจากเด็กจะสามารถควบคุมการไหลของนมได้ง่ายกว่า ดังจะเห็นได้ว่า เด็กมักจะกินนมในท่าตั้งตรงมากกว่าด้วย

แต่ถึงแม้จะเลี้ยงลูกด้วยนมแม่ ลูกน้อยก็อาจมีปัญหาท้องอืดได้เช่นเดียวกัน เรื่องนี้ไม่มีกฎตายตัว โดยคุณแม่อาจจะสังเกตได้ว่าลูกจะไม่ยอมดูดนมต่อ และจะร้อง หรือดูเหมือนว่าลูกมีอาการเจ็บปวด โดยเฉพาะอย่างยิ่งเมื่อคุณแม่พยายามให้ลูกลงนอนหลังการกินนม 

คุณแม่จะทำให้ลูกเรอได้อย่างไร

หากลูกกินนมอย่างมีความสุข ก็ควรปล่อยให้ลูกกินต่อไป แล้วค่อยช่วยให้ลูกเรอในช่วงที่พักจากการให้กินนม ระหว่างการเปลี่ยนเต้านมหรือตอนที่ให้กินนมเสร็จแล้วก็ได้ ซึ่งคุณแม่ทุกคนก็จะมีวิธีการที่ตนถนัดที่เหมาะที่สุดสำหรับลูกน้อยที่แตกต่างกันไป โดยอาจลองดูแนวทางจากคำแนะนำเบื้องต้นง่ายๆ ดังนี้

• อุ้มลูกพาดบ่าของคุณแม่ โดยใช้แขนข้างเดียวกับบ่ารองก้นลูกไว้ และลูกต้องตัวตั้งตรง ไม่งอ ท่านี้ เป็นท่าที่เหมาะกับการเรอมากที่สุด ลูบหลังให้ลูกน้อยด้วยมืออีกข้างหนึ่ง
• ให้ลูกนั่งบนตัก แล้วใช้แขนโอบรอบตัวลูกไว้ จับตัวลูกเอนไปด้านหน้าเล็กน้อย เพื่อให้ท้องของลูกแนบกับแขนของคุณแม่ ท่านี้จะช่วยกดท้องของลูกอย่างนุ่มนวล ซึ่งจะช่วยดันลมออกมา และลูบหลังให้ลูกน้อยด้วยมืออีกข้างหนึ่ง
• ให้ลูกนอนคว่ำบนตักของคุณแม่ มือข้างหนึ่งพยายามจับลูกให้อยู่นิ่งๆ และใช้มืออีกข้างลูบหลังหรือถูหลังให้ลูกน้อย 
    
  เมื่อกินนมเสร็จแล้ว กอดลูกไว้ใกล้ตัวคุณแม่ แล้วคุณจะเห็นว่าลูกอาจเรอออกมา

สัญญาณบ่งบอกว่าทารกท้องอืด

• ร้องกวนบ่อยโดยไม่มีสาเหตุ โดยเฉพาะหลังมื้ออาหาร
• แสดงอาการเกร็งตัว เหยียดขา งอขาเข้าหาหน้าท้อง คล้ายพยายามขับถ่าย
• ท้องป่อง บวมพุง สีหน้าทรมาน หน้าฟลัชแดง มือกำแน่น มีรอยย่นที่หน้าผาก (brow wrinkle)
• ร้องไห้ขณะดูดนมหรือหลังดูดนมไม่นาน และสงบลงเมื่อผายลมหรือเรอบ่อย ๆ

ทารกท้องอืดอันตรายหรือไม่?

โดยทั่วไป อาการท้องอืดในทารกมักไม่ใช่ปัญหาร้ายแรง และมักจะดีขึ้นเองเมื่อระบบย่อยอาหารพัฒนาขึ้นในช่วงอายุ 3–4 เดือน อย่างไรก็ตาม หากลูกมีอาการดังต่อไปนี้ ควรรีบพาไปพบแพทย์ทันที:

• มีไข้
• ตัวเขียวหรือดูเหนื่อยหอบ
• ปฏิเสธการกินนมหรือกินน้อยผิดปกติ
• น้ำหนักตัวไม่เพิ่มตามเกณฑ์

วิธีแก้อาการท้องอืดในทารกแบบปลอดภัย

1. ป้องกันการกลืนลม (Aerophagia): ควรจัดท่าให้นมอย่างเหมาะสม โดยให้ลูกแนบชิดกับแม่ หรือใช้ท่าให้นมแบบ “football hold” หากทานนมผง ควรใช้ขวดนมที่ช่วยลดการกลืนอากาศ และพยายามให้ลูกเรอหรือผายลมทุก 5–10 นาทีระหว่างให้นม
2. ประคบร้อนอ่อนๆ หรืออาบน้ำอุ่น: ใช้ผ้าอุ่นวางบนหน้าท้อง หรืออาบน้ำอุ่นเพื่อช่วยให้ระบบทางเดินอาหารคลายตัว
3. ช่วยให้ผายลม: ให้ลูกผายลมทุกมื้อนมหรือตามแนวทางการป้องกันของ WHO

เทคนิคการนวดท้องลดอาการท้องอืด

1. นวดวนตามเข็มนาฬิกา: เริ่มจากใต้ซี่โครงถึงบริเวณหัวเหน่า ทำวันละ 2–3 ครั้ง
2. ใช้น้ำมันช่วยนวด: เลือกน้ำมันที่ปลอดภัยสำหรับเด็ก เช่น น้ำมันมะพร้าวหรือน้ำมันงาอุ่นเล็กน้อย
3. ทำด้วยความเบามือ: สังเกตสีหน้าและท่าทางลูกขณะนวดเสมอ

ปรับเปลี่ยนท่าทางให้นมช่วยลดท้องอืด

• อุ้มลูกให้อยู่ในท่าตั้งตรงประมาณ 15–20 นาที หลังมื้อนม
• หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนท่าทางทันทีหลังให้นม
• ใช้ผ้าพันตัวให้แน่นพอดี ไม่รัดจนเกินไป เพื่อช่วยให้ลูกรู้สึกปลอดภัยและผ่อนคลาย

อาหารของแม่มีผลต่อทารกท้องอืดหรือไม่?

หากลูกดื่มนมแม่และมีอาการท้องอืดบ่อยครั้ง คุณแม่ควรพิจารณาการปรับเปลี่ยนอาหารดังนี้:

• ลดอาหารก่อแก๊ส: เช่น ถั่ว กระเทียม ชะอม กะหล่ำดาว บร็อคโคลี่ กะหล่ำปลี
• การงดนมวัว: ยังไม่จำเป็นต้องงดทันที ควรเริ่มจากลดปริมาณหรือลองงดชั่วคราวแล้วสังเกตอาการ หรือปรึกษานักโภชนาการ

ทารกกินนมแล้วร้องไห้บ่อย เป็นเพราะท้องอืดหรือเปล่า?

หากลูกมีอาการเกร็งท้อง งอขา หรือท้องป่องร่วมด้วย มีโอกาสสูงที่จะเกิดจากแก๊สในท้อง แต่ถ้ามีลักษณะการร้องไห้ตามกฎ "เลข 3" ดังนี้ อาจเข้าข่ายภาวะ “โคลิค” (Colic):

• ร้องมากกว่า 3 ชั่วโมงต่อวัน
• ร้องมากกว่า 3 วันต่อสัปดาห์
• ติดต่อกันเกิน 3 สัปดาห์

*ควรปรึกษากุมารแพทย์เพื่อวินิจฉัยเพิ่มเติม

การเลือกนมให้เหมาะกับทารกที่ท้องอืด

• สำหรับเด็กนมแม่: ให้ทานนมแม่ต่อไป แต่เน้นการปรับท่าทางให้นมและจับเรอเป็นระยะ
• สำหรับเด็กที่ไม่ได้ดื่มนมแม่: ควรปรึกษาแพทย์หรือนักโภชนาการ เพื่อเลือกสูตรนมที่เหมาะสมกับระบบย่อยของเด็กที่มีปัญหาท้องอืดง่าย

ป้องกันทารกท้องอืดในชีวิตประจำวัน

• อุ้มทารกในท่าตั้งตรงและช่วยให้ลูกเรอทุกครั้งหลังทานนมอิ่ม
• คุณแม่ที่ให้นมบุตรควรหลีกเลี่ยงอาหารที่ทำให้เกิดแก๊ส
• นวดท้องทารกเบา ๆ เป็นกิจวัตรทุกวัน
• หมั่นสังเกตอาการผิดปกติ หากลูกร้องไห้มากผิดปกติ ไม่ทานนม หรืออาเจียน ควรพบแพทย์ทันที

https://www.samitivejhospitals.com/th/article/detail/%E0%B8%A5%E0%B8%B9%E0%B8%81%E0%B8%97%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%AD%E0%B8%B7%E0%B8%94

https://www.danonecareplus.com/th/article/baby-flatulence-problem-solution

https://hellokhunmor.com/%E0%B8%9E%E0%B9%88%E0%B8%AD%E0%B9%81%E0%B8%A1%E0%B9%88%E0%B9%80%E0%B8%A5%E0%B8%B5%E0%B9%89%E0%B8%A2%E0%B8%87%E0%B8%A5%E0%B8%B9%E0%B8%81/%E0%B8%AA%E0%B8%B8%E0%B8%82%E0%B8%A0%E0%B8%B2%E0%B8%9E%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%81/%E0%B9%82%E0%B8%A3%E0%B8%84%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%81%E0%B9%81%E0%B8%A5%E0%B8%B0%E0%B8%AD%E0%B8%B2%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%97%E0%B8%B1%E0%B9%88%E0%B8%A7%E0%B9%84%E0%B8%9B/%E0%B9%80%E0%B8%94%E0%B9%87%E0%B8%81%E0%B8%97%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%AD%E0%B8%B7%E0%B8%94-%E0%B8%AA%E0%B8%B2%E0%B9%80%E0%B8%AB%E0%B8%95%E0%B8%B8-%E0%B8%81%E0%B8%B2%E0%B8%A3%E0%B8%9B%E0%B9%89%E0%B8%AD%E0%B8%87%E0%B8%81%E0%B8%B1%E0%B8%99/

https://www.rx-company.co.th/blog/10638/bloating-in-baby

M25-102