แม่ท้อง ปวดท้องตรงกลาง วิธีแก้ แบบปลอดภัย และเช็กอาการที่ควรรู้

อาการ “ปวดท้องตรงกลาง” ในช่วงตั้งครรภ์ เป็นหนึ่งในสิ่งที่ทำให้คุณแม่มือใหม่หลายคนกังวล เพราะไม่รู้ว่าเป็นอาการปกติหรือสัญญาณอันตรายกันแน่ วันนี้เรามาเจาะลึกกันว่า “ปวดท้องตรงกลาง วิธีแก้” ที่ปลอดภัยมีอะไรบ้าง พร้อมแนะแนวทางดูแลตัวเองให้เบาสบายขึ้น

เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ

ไขข้อข้องใจแม่ท้อง: "ปวดท้องตรงกลาง" แบบไหนปกติ แบบไหนอันตราย?

3 สาเหตุยอดฮิต (ที่ไม่อันตราย) ของอาการปวดท้องตรงกลาง "ส่วนบน" ในคนท้อง

"วิธีแก้" ปวดท้องตรงกลางจากกรดไหลย้อน/ท้องอืด (ปลอดภัยสำหรับแม่ท้อง)

ปวด "หน่วงๆ" ตรงกลางท้องน้อย (ส่วนล่าง): สัญญาณปกติจากมดลูกขยาย

สัญญาณอันตราย! 6 อาการปวดท้องตรงกลางที่แม่ท้องต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

"ครรภ์เป็นพิษ" หรือ "รกลอกตัว" อาการปวดท้องตรงกลางที่ห้ามรอ

แยกให้ออก: ปวดท้องเกร็ง (ปั้นแข็ง) สัญญาณ "คลอดก่อนกำหนด" หรือไม่?

ปวดท้องตรงกลางร่วมกับปัสสาวะแสบขัด (สัญญาณเตือน "กระเพาะปัสสาวะอักเสบ")

"วิธีแก้" เบื้องต้นเมื่อปวดท้องหน่วง (แบบไม่อันตราย) ที่บ้านทำอย่างไร?

ท่านอนและท่ายืดเหยียดที่ปลอดภัย ช่วยลดอาการจุกเสียดท้องตรงกลาง

อาหารที่ควรกินและควรเลี่ยง เมื่อแม่ท้องมีอาการปวดท้องตรงกลางบ่อยๆ

ถาม-ตอบ (Q&A) เคลียร์ทุกคำถามแม่ท้องเรื่องปวดท้องตรงกลาง

ไขข้อข้องใจแม่ท้อง: "ปวดท้องตรงกลาง" แบบไหนปกติ แบบไหนอันตราย?

อาการ ปวดท้องตรงกลาง ในระหว่างตั้งครรภ์เกิดได้จากหลายสาเหตุ ตั้งแต่เรื่องเล็กน้อยไปจนถึงภาวะฉุกเฉิน การแยกแยะว่าอาการปวดท้องแบบไหนคือการเปลี่ยนแปลงทางสรีระที่ปกติ เช่น การยืดตัวของเอ็นที่พยุงมดลูก หรือการที่กระเพาะและลำไส้ถูกเบียด กับ อาการปวดที่บ่งชี้ถึงปัญหาทางการแพทย์ที่ต้องได้รับการรักษาอย่างเร่งด่วน เช่น การตั้งครรภ์นอกมดลูก, การแท้ง, หรือภาวะรกลอกตัวก่อนกำหนด จึงเป็นสิ่งที่คุณแม่ทุกคนควรทำความเข้าใจ

3 สาเหตุยอดฮิต (ที่ไม่อันตราย) ของอาการปวดท้องตรงกลาง "ส่วนบน" ในคนท้อง

อาการปวดท้องตรงกลางส่วนบน มักเป็นอาการที่เกี่ยวข้องกับระบบทางเดินอาหาร ซึ่งเป็นผลมาจากการที่ฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนทำให้การย่อยอาหารช้าลง และมดลูกที่ใหญ่ขึ้นไปเบียดอวัยวะต่าง ๆ ได้แก่

- กรดไหลย้อน (Gastroesophageal Reflux Disease : GERD): อาการแสบร้อนกลางอกหรือใต้ลิ้นปี่ มักเกิดจากหูรูดหลอดอาหารคลายตัว ทำให้กรดในกระเพาะอาหารไหลย้อนขึ้นมา

- ท้องอืด ท้องผูก (Bloating and Constipation): การย่อยอาหารที่ช้าลง ร่วมกับการที่ลำไส้ใหญ่ถูกมดลูกเบียด ทำให้เกิดแก๊สในกระเพาะอาหารและท้องผูกได้ง่าย ซึ่งทำให้เกิดอาการจุกเสียด ปวดท้องตรงกลาง

- การยืดของเอ็นรอบมดลูก (Round Ligament Pain): แม้จะพบได้บ่อยบริเวณด้านข้างท้องน้อย แต่ในบางรายก็สามารถรู้สึกตึง ๆ หรือปวดหน่วง ๆ บริเวณใกล้เคียงท้องตรงกลางได้เช่นกัน ซึ่งมักปวดเมื่อมีการเปลี่ยนท่าทางอย่างรวดเร็ว

"วิธีแก้" ปวดท้องตรงกลางจากกรดไหลย้อน/ท้องอืด (ปลอดภัยสำหรับแม่ท้อง)

หากคุณแม่มีอาการ ปวดท้องตรงกลาง วิธีแก้ ที่ดีที่สุดและปลอดภัยต่อลูกน้อย เช่น การแบ่งมื้ออาหารเป็นมื้อเล็ก ๆ แต่บ่อยครั้ง หลีกเลี่ยงอาหารที่มีไขมันสูง เผ็ดจัด หรือมีกรดเยอะ และไม่ควรนอนราบทันทีหลังกินอาหาร ส่วนอาการท้องอืดท้องผูก ควรเพิ่มการกินอาหารที่มีใยอาหาร ดื่มน้ำให้เพียงพอ และเคลื่อนไหวร่างกายเบา ๆ เช่น การเดิน เพื่อช่วยให้ระบบขับถ่ายทำงานดีขึ้น

ปวด "หน่วงๆ" ตรงกลางท้องน้อย (ส่วนล่าง): สัญญาณปกติจากมดลูกขยาย

เมื่อการตั้งครรภ์เริ่มขึ้น มดลูกของคุณแม่จะขยายขนาดอย่างต่อเนื่องเพื่อรองรับการเจริญเติบโตของทารก การขยายตัวนี้จะทำให้เกิดแรงตึงที่เอ็นและกล้ามเนื้อรอบ ๆ มดลูก ซึ่งคุณแม่จะรู้สึกถึงอาการ ปวดท้องหน่วง ๆ ตรงกลาง ท้องน้อย หรืออาการตึงรั้งเบา ๆ อาการเหล่านี้ถือเป็นเรื่องปกติ วิธีแก้ คือการพักผ่อนและหลีกเลี่ยงการเคลื่อนไหวที่รวดเร็วหรือรุนแรง

สัญญาณอันตราย! 6 อาการปวดท้องตรงกลางที่แม่ท้องต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

แม้ว่าอาการปวดท้องส่วนใหญ่มักไม่อันตราย แต่มีบางสัญญาณที่บ่งบอกถึงภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที หากมีอาการ ปวดท้องตรงกลาง ร่วมกับอาการเหล่านี้ ให้รีบไปพบแพทย์ทันที

- ปวดท้องรุนแรงและฉับพลันทันทีทันใด

- มีเลือดออกทางช่องคลอด ไม่ว่าจะมากหรือน้อยก็ตาม

- มีไข้ หนาวสั่น ร่วมกับอาการปวดท้อง

- คลื่นไส้ อาเจียนอย่างรุนแรง หรืออาเจียนไม่หยุด

- ปวดท้องเกร็ง หรือปวดท้องที่มีการหดรัดตัวของมดลูกถี่ขึ้นเรื่อย ๆ (โดยเฉพาะก่อนอายุครรภ์ 37 สัปดาห์)

- อาการปวดไม่ทุเลาลง แม้จะพักผ่อนแล้ว หรืออาการปวดแย่ลง

"ครรภ์เป็นพิษ" หรือ "รกลอกตัว" อาการปวดท้องตรงกลางที่ห้ามรอ

ภาวะอันตรายที่ทำให้เกิดอาการ ปวดท้องตรงกลาง อย่างรุนแรงและต้องได้รับการดูแลทันที ได้แก่

- ภาวะรกลอกตัวก่อนกำหนด: มักมีอาการปวดท้องเกร็งหรือปวดหลังอย่างรุนแรง ร่วมกับมีเลือดออกทางช่องคลอด อาการปวดมักไม่หายแม้เปลี่ยนท่า และอาจปวดต่อเนื่อง

- ภาวะครรภ์เป็นพิษ : ในรายที่มีอาการรุนแรง อาจมีอาการปวดจุกแน่นท้องบริเวณลิ้นปี่หรือใต้ชายโครงขวา ร่วมกับอาการบวมที่มือ/เท้า และปวดศีรษะอย่างรุนแรง

แยกให้ออก: ปวดท้องเกร็ง (ปั้นแข็ง) สัญญาณ "คลอดก่อนกำหนด" หรือไม่?

อาการท้องปั้นแข็ง (Braxton Hicks Contractions) มักเป็นอาการปวดเกร็งที่ไม่สม่ำเสมอ ไม่มีความถี่เพิ่มขึ้น และจะดีขึ้นเมื่อเปลี่ยนท่าทางหรือพักผ่อน อาการปวดนี้เป็นเรื่องปกติและไม่ก่อให้เกิดการเปิดของปากมดลูก แต่หากอาการปวดเกร็ง หรือท้องปั้นแข็งนั้น สม่ำเสมอ, ถี่ขึ้นเรื่อยๆ, และมีอาการนานกว่า 30-60 วินาที โดยเฉพาะก่อนอายุครรภ์ 37 สัปดาห์ นี่อาจเป็นสัญญาณของ การคลอดก่อนกำหนด คุณแม่ต้องรีบปรึกษาแพทย์ทันที

ปวดท้องตรงกลางร่วมกับปัสสาวะแสบขัด (สัญญาณเตือน "กระเพาะปัสสาวะอักเสบ")

อาการ ปวดท้องตรงกลาง (ส่วนล่าง) ร่วมกับอาการปัสสาวะบ่อย ปวดแสบขัดขณะปัสสาวะ หรือปัสสาวะมีสีขุ่น/มีกลิ่นแรง อาจเป็นสัญญาณของ กระเพาะปัสสาวะอักเสบ (Urinary Tract Infection - UTI) ซึ่งเป็นเรื่องที่พบได้บ่อยในคนท้อง เนื่องจากมดลูกไปกดทับกระเพาะปัสสาวะ หากปล่อยไว้การติดเชื้ออาจลุกลามได้ ดังนั้นหากมีอาการควรรีบพบแพทย์เพื่อรับการรักษาด้วยยาปฏิชีวนะที่ปลอดภัยสำหรับคนท้อง

"วิธีแก้" เบื้องต้นเมื่อปวดท้องหน่วง (แบบไม่อันตราย) ที่บ้านทำอย่างไร?

เมื่อคุณแม่มีอาการ ปวดท้องตรงกลาง วิธีแก้ เบื้องต้นที่บ้านคือ 

- หยุดกิจกรรมที่กำลังทำทันที: นั่งหรือนอนพักผ่อนในท่าที่สบาย

- ประคบอุ่น: ใช้แผ่นประคบอุ่น (ไม่ร้อนจัด) ประคบบริเวณที่ปวดเพื่อช่วยคลายกล้ามเนื้อ

- เปลี่ยนท่าทางช้า ๆ: หลีกเลี่ยงการเปลี่ยนอิริยาบถอย่างรวดเร็ว เช่น การลุกจากเตียง

ท่านอนและท่ายืดเหยียดที่ปลอดภัย ช่วยลดอาการจุกเสียดท้องตรงกลาง

การจัดท่านอนและท่ายืดเหยียดที่เหมาะสม เป็นอีกหนึ่งวิธีบรรเทาอาการจุกเสียด ปวดท้องตรงกลาง วิธีแก้ ง่าย ๆ ดังนี้ 

- ท่านอน: ควรนอนตะแคงซ้าย ซึ่งช่วยให้เลือดไหลเวียนได้ดีขึ้น และช่วยลดแรงกดทับของมดลูกต่อเส้นเลือดใหญ่และอวัยวะภายใน อาจใช้หมอนข้างหรือหมอนสำหรับคนท้องมารองรับบริเวณท้องและขา

- ท่ายืดเหยียด: การทำท่ายืดเหยียดเบา ๆ เช่น Cat-Cow Pose แบบดัดแปลงสำหรับคนท้อง หรือการยืดหลังเบา ๆ จะช่วยคลายกล้ามเนื้อหลังและช่องท้อง

อาหารที่ควรกินและควรเลี่ยง เมื่อแม่ท้องมีอาการปวดท้องตรงกลางบ่อยๆ

อาการ ปวดท้องตรงกลาง วิธีแก้ อาจเริ่มต้นด้วยอาหาร คุณแม่ควรเลือกกินอาหารที่เหมาะสมเพื่อช่วยบรรเทาอาการ ได้แก่ อาหารอ่อนย่อยง่าย เช่น ข้าวต้ม โจ๊ก หรือเนื้อปลา ควบคู่กับผักใบเขียว ธัญพืช และผลไม้รสไม่เปรี้ยวเพื่อช่วยระบบขับถ่าย รวมถึงการดื่มน้ำสะอาดหรือน้ำขิงอุ่นๆ เพื่อช่วยขับลม ในขณะเดียวกันควรเลี่ยงอาหารที่ทำให้อาการ ปวดท้องตรงกลาง รุนแรงขึ้น เช่น ของทอดของมัน อาหารรสจัดจ้าน ผลไม้รสเปรี้ยวจัดอย่างส้มหรือมะนาว รวมถึงน้ำอัดลมและเครื่องดื่มที่มีคาเฟอีน เพราะอาหารเหล่านี้กระตุ้นแก๊สในกระเพาะและทำให้ย่อยยากขึ้น

ถาม-ตอบ (Q&A) เคลียร์ทุกคำถามแม่ท้องเรื่องปวดท้องตรงกลาง

Q: ถ้าปวดท้องตรงกลางช่วง 3 เดือนแรก อันตรายไหม ? 

A: ในช่วง 3 เดือนแรก หากมีอาการ ปวดท้องตรงกลาง หน่วง ๆ เบา ๆ อาจเป็นสัญญาณของการฝังตัวของตัวอ่อนหรือการขยายตัวของมดลูก แต่หากปวดรุนแรง ร่วมกับมีเลือดออก ควรรีบไปพบแพทย์ทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของการตั้งครรภ์นอกมดลูกหรือการแท้งบุตรได้

Q: กินยาแก้ปวดได้ไหมเมื่อมีอาการ ปวดท้องตรงกลาง ? 

A: ห้ามซื้อยาแก้ปวดชนิดใด ๆ มารับประทานเองโดยเด็ดขาดหากไม่ได้ปรึกษาแพทย์ เพราะยาบางชนิดอาจมีผลต่อลูกในครรภ์ หากปวดมากควรปรึกษาแพทย์เพื่อรับยาที่ปลอดภัย

Q: อาการปวดท้องตรงกลางแบบไหนที่ต้องสังเกตเป็นพิเศษในไตรมาสที่ 3 ? 

A: สังเกตอาการปวดเกร็งถี่ ๆ สม่ำเสมอ หรือปวดท้องรุนแรงที่บริเวณลิ้นปี่/ใต้ชายโครงขวา เพราะเป็นสัญญาณที่อาจเกี่ยวข้องกับภาวะอันตราย เช่น รกลอกตัวก่อนกำหนด หรือครรภ์เป็นพิษ

อ้างอิงจาก

nhs.uk

tommys.org

americanpregnancy.org

astrawomenspecialists.com

ภาพจาก Freepik

M26-052