แม่ท้อง ปวดท้องบิด ! แบบไหนแค่แก๊ส แบบไหนต้องรีบไปโรงพยาบาล

อาการ “ปวดท้องบิด” ในช่วงตั้งครรภ์เป็นสิ่งที่คุณแม่หลายคนเจอบ่อยจนเริ่มสงสัย ตกลงมันเป็นเรื่องปกติหรือสัญญาณเตือนอันตรายกันแน่? บางครั้งก็แค่ลมในท้อง แต่บางครั้งก็อาจซ่อนโรคหรือภาวะฉุกเฉินที่ควรรีบไปโรงพยาบาล! มาดูกันให้ชัดว่า “ปวดท้องบิด” แบบไหนปลอดภัย และแบบไหนควรระวัง

เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ

ไขข้อข้องใจแม่ท้อง: "ปวดท้องบิด" ตอนท้อง อันตรายแค่ไหน?

5 สาเหตุ "ไม่อันตราย" ที่ทำให้แม่ท้องปวดท้องบิด

สัญญาณอันตราย! ภาวะฉุกเฉินที่ซ่อนอยู่ในอาการปวดท้องบิด

ปวดท้องบิด + เลือดออก: สัญญาณ "แท้งคุกคาม" หรือ "ท้องนอกมดลูก"?

เช็กลิสต์ด่วน! ปวดท้องบิดแบบไหนที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

แยกให้ออก: ปวดท้องบิดจาก "แก๊ส" vs ปวด "มดลูกบีบตัว" ต่างกันอย่างไร?

ปวดท้องบิดในไตรมาส 2-3: สัญญาณเตือน "คลอดก่อนกำหนด" หรือไม่?

"วิธีแก้" เบื้องต้น ช่วยบรรเทาอาการปวดบิดจากแก๊ส

เจ็บครรภ์เตือน (Braxton Hicks) ทำให้ปวดบิดได้ไหม?

ปวดท้องบิดเพราะ "อาหารเป็นพิษ" อันตรายต่อลูกในท้องแค่ไหน?

ไปหาหมอแล้วตรวจอะไรบ้าง? (เตรียมตัวเมื่อต้องอัลตราซาวด์)

ถาม-ตอบ (Q&A) เคลียร์ทุกคำถามคาใจแม่ท้องเรื่องปวดท้องบิด

ไขข้อข้องใจแม่ท้อง: "ปวดท้องบิด" ตอนท้อง อันตรายแค่ไหน?

อาการ ปวดท้องบิด ในช่วงตั้งครรภ์นั้นอาจเป็นได้ตั้งแต่เรื่องปกติที่เกิดจากการเปลี่ยนแปลงของร่างกายคุณแม่ ไปจนถึงสัญญาณเตือนที่ต้องได้รับการดูแลจากแพทย์อย่างเร่งด่วน สิ่งสำคัญคือการเรียนรู้ที่จะแยกแยะและสังเกตความผิดปกติของอาการปวดที่เกิดขึ้น โดยเฉพาะอย่างยิ่งหากอาการปวดนั้นมีความรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ มีการปวดต่อเนื่องยาวนาน หรือมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย การรู้เท่าทันอาการจะช่วยให้คุณแม่คลายความกังวลและสามารถดูแลตัวเองได้อย่างปลอดภัย

5 สาเหตุ "ไม่อันตราย" ที่ทำให้แม่ท้องปวดท้องบิด

ส่วนใหญ่แล้วอาการ ปวดท้องบิด ที่ไม่รุนแรง มักเกิดจากปัจจัยตามธรรมชาติที่มาพร้อมกับการตั้งครรภ์ ซึ่งเกิดจากการปรับตัวของร่างกายและระบบย่อยอาหารที่ทำงานช้าลงเพราะฮอร์โมนและมดลูกที่ขยายตัวกดทับลำไส้ ได้แก่

- ท้องอืด (Bloating): เป็นสาเหตุที่พบบ่อยที่สุด เพราะฮอร์โมนโปรเจสเตอโรนทำให้ระบบย่อยอาหารทำงานช้าลง ก่อให้เกิดแก๊สในกระเพาะอาหารและลำไส้มากขึ้น ทำให้เกิดอาการปวดบิดเป็นพัก ๆ

- ท้องผูก (Constipation): ฮอร์โมนและวิตามินเสริมธาตุเหล็กอาจทำให้เกิดอาการท้องผูกได้ง่าย เมื่ออุจจาระค้างอยู่ในลำไส้ ก็จะทำให้เกิดอาการปวดท้องบิดและไม่สบายตัว

- เส้นเอ็นที่รองรับมดลูกยืด (Round Ligament Pain): เมื่อมดลูกขยายตัวอย่างรวดเร็วในช่วงไตรมาสที่ 2-3 จะทำให้เส้นเอ็นที่ยึดมดลูกกับผนังช่องท้องยืดออก มักจะรู้สึกปวดแปล๊บ หรือปวดบิดสั้น ๆ ที่บริเวณขาหนีบหรือด้านข้างท้องเวลาเปลี่ยนท่าทางอย่างกะทันหัน

- การยืดตัวของมดลูก: ในช่วงไตรมาสแรก มดลูกกำลังขยายตัวเพื่อรองรับทารก อาจทำให้มีอาการปวดหน่วง ๆ หรือปวดบิดเบา ๆ คล้ายปวดประจำเดือนได้

- การมีเพศสัมพันธ์: หลังการมีเพศสัมพันธ์ อาจมีการบีบตัวของมดลูกเบา ๆ ซึ่งไม่ได้เป็นอันตราย

สัญญาณอันตราย! ภาวะฉุกเฉินที่ซ่อนอยู่ในอาการปวดท้องบิด

แม้ว่าอาการ ปวดท้องบิด ส่วนใหญ่มักไม่ร้ายแรง แต่มีอาการบางอย่างที่บ่งบอกถึงภาวะฉุกเฉินที่ต้องได้รับการรักษาอย่างทันท่วงที สัญญาณเหล่านี้อาจรวมถึงการปวดที่รุนแรงเฉียบพลัน ปวดนานไม่หาย ปวดร้าวไปที่ไหล่ หรือมีอาการอื่น ๆ ร่วมด้วย เช่น มีไข้ วิงเวียนศีรษะ หรือมีเลือดออกทางช่องคลอด

ปวดท้องบิด + เลือดออก: สัญญาณ "แท้งคุกคาม" หรือ "ท้องนอกมดลูก"?

หากคุณแม่มีอาการ ปวดท้องบิด หรือปวดหน่วงอย่างรุนแรงร่วมกับการมีเลือดออกทางช่องคลอด ไม่ว่าจะเป็นเลือดสีแดงสดหรือสีน้ำตาลเข้ม ควรรีบไปโรงพยาบาลทันที เพราะอาจเป็นสัญญาณของ

- แท้งคุกคาม (Threatened Abortion): มักมีอาการปวดหน่วงคล้ายปวดประจำเดือนร่วมกับมีเลือดออก มักเกิดในช่วงไตรมาสแรก

- ท้องนอกมดลูก (Ectopic Pregnancy): หากเกิดในช่วงไตรมาสแรก จะมีอาการปวดท้องน้อยด้านใดด้านหนึ่งอย่างรุนแรง ปวดร้าวไปที่ไหล่ และอาจมีเลือดออก หากมีอาการเหล่านี้ถือเป็นภาวะฉุกเฉินที่อันตรายถึงชีวิตได้

เช็กลิสต์ด่วน! ปวดท้องบิดแบบไหนที่ต้องรีบไปโรงพยาบาลทันที

คุณแม่ควรสังเกตและรีบไปพบแพทย์ทันทีหากมีอาการเหล่านี้

- อาการปวดรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ หรือปวดต่อเนื่องไม่ดีขึ้นหลังพักผ่อน

- มีไข้ หนาวสั่น คลื่นไส้ อาเจียน หรือท้องเสียรุนแรงร่วมด้วย (อาจเป็นสัญญาณของการติดเชื้อ)

- มีเลือดออกทางช่องคลอด หรือมีของเหลวไหลออกมา

- ปวดท้องมากจนไม่สามารถเดินหรือทำกิจกรรมตามปกติได้

- มีอาการปวดร่วมกับการปัสสาวะแสบขัด หรือปัสสาวะกะปริบกะปรอย (อาจเป็นสัญญาณของกระเพาะปัสสาวะอักเสบ)

แยกให้ออก: ปวดท้องบิดจาก "แก๊ส" vs ปวด "มดลูกบีบตัว" ต่างกันอย่างไร?

การแยกแยะอาการ ปวดท้องบิด จากแก๊สในลำไส้กับอาการปวดจากการบีบตัวของมดลูก สามารถสังเกตได้จากลักษณะอาการและจุดที่ปวด ดังนี้ :

1. อาการปวดท้องจากแก๊สหรือท้องผูก:

ลักษณะการปวด: ปวดบิด ปวดจุก หรือปวดหน่วงที่รู้สึกกระจายไปได้ทั่ว ๆ ในช่องท้อง

การบรรเทา: อาการมักจะดีขึ้นหรือหายไปเองเมื่อคุณแม่เปลี่ยนท่าทาง ลุกเดินเบา ๆ หรือหลังจากมีการผายลมและขับถ่ายอุจจาระ

ความถี่: อาการปวดจะไม่สม่ำเสมอ และความรุนแรงจะไม่เพิ่มขึ้นเรื่อย ๆ ตามเวลา

2. อาการปวดจากการมดลูกบีบตัว (เจ็บครรภ์เตือนหรือเจ็บครรภ์จริง):

ลักษณะการปวด: มักเป็นการ ปวดรัดท้อง หรือปวดหน่วงอย่างชัดเจนบริเวณท้องน้อยหรือหลังส่วนล่าง

การบรรเทา: อาการปวดจะไม่ดีขึ้นหรือหายไป แม้คุณแม่จะพักผ่อนหรือเปลี่ยนท่าทางแล้วก็ตาม

ความถี่: หากเป็นเจ็บครรภ์จริง ความถี่และความรุนแรงจะเพิ่มขึ้นอย่างสม่ำเสมอ เป็นจังหวะที่แน่นอน และปวดถี่ขึ้นเรื่อย ๆ ซึ่งเป็นสัญญาณสำคัญที่คุณแม่ต้องรีบสังเกตเพื่อเตรียมตัวพบแพทย์

ปวดท้องบิดในไตรมาส 2-3: สัญญาณเตือน "คลอดก่อนกำหนด" หรือไม่?

อาการ ปวดท้องบิด ในไตรมาสที่ 2 และ 3 อาจเป็นอาการที่เรียกว่า เจ็บครรภ์เตือน (Braxton Hicks) ซึ่งมักไม่สม่ำเสมอและไม่รุนแรงเท่าเจ็บครรภ์จริง แต่หากอาการปวดนั้นเริ่มสม่ำเสมอมากขึ้น เร็วขึ้น และรุนแรงขึ้น ร่วมกับมีอาการน้ำเดินหรือมูกเลือดออก ควรรีบไปพบแพทย์เพื่อตรวจดูว่าเป็นสัญญาณเตือนของ ภาวะคลอดก่อนกำหนด หรือไม่

"วิธีแก้" เบื้องต้น ช่วยบรรเทาอาการปวดบิดจากแก๊ส

หากอาการ ปวดท้องบิด ไม่รุนแรงและเกิดจากแก๊สหรือท้องผูก ลองทำตาม 5 วิธีนี้เพื่อบรรเทาอาการ

- ดื่มน้ำอุ่น: ช่วยกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้และช่วยให้ขับถ่ายง่ายขึ้น

- เดินเบา ๆ: การเคลื่อนไหวจะช่วยให้แก๊สเคลื่อนที่ออกจากระบบย่อยอาหารได้ง่ายขึ้น

- นอนตะแคงซ้าย: ท่านี้ช่วยลดแรงกดทับต่อลำไส้ และช่วยให้การขับถ่ายของเสียดีขึ้น

- ประคบอุ่น: ใช้กระเป๋าน้ำอุ่นประคบบริเวณท้องเบา ๆ (ระวังไม่ให้ร้อนเกินไป) เพื่อช่วยให้กล้ามเนื้อคลายตัวและบรรเทาอาการปวด

- นวดท้องเบา ๆ: นวดวนตามเข็มนาฬิกาอย่างนุ่มนวลบริเวณรอบสะดือเพื่อกระตุ้นการเคลื่อนไหวของลำไส้

เจ็บครรภ์เตือน (Braxton Hicks) ทำให้ปวดบิดได้ไหม?

ได้ค่ะ เพราะ ภาวะ เจ็บครรภ์เตือน (Braxton Hicks) คือการที่มดลูกบีบตัวและคลายตัวสั้น ๆ ไม่สม่ำเสมอ อาจทำให้คุณแม่รู้สึกตึง ๆ ที่ท้อง หรือรู้สึกปวดหน่วง ๆ คล้ายปวดบิดได้ แต่จะหายไปเมื่อเปลี่ยนอิริยาบถหรือพักผ่อน ซึ่งต่างจากเจ็บครรภ์จริงที่ความถี่และความรุนแรงจะเพิ่มขึ้น

ปวดท้องบิดเพราะ "อาหารเป็นพิษ" อันตรายต่อลูกในท้องแค่ไหน?

อาการ ปวดท้องบิด ที่เกิดจาก อาหารเป็นพิษ มักจะมาพร้อมกับอาการอาเจียนและ/หรือท้องเสียรุนแรง แม้ว่าเชื้อโรคส่วนใหญ่จะไม่ส่งผลกระทบโดยตรงต่อทารกในครรภ์ แต่ภาวะขาดน้ำและสารอาหารที่รุนแรงจากอาการอาเจียนและท้องเสียอาจส่งผลกระทบต่อคุณแม่และลูกได้ ควรรีบปรึกษาแพทย์เพื่อรับยาและสารน้ำที่จำเป็น

ไปหาหมอแล้วตรวจอะไรบ้าง? (เตรียมตัวเมื่อต้องอัลตราซาวด์)

เมื่อคุณแม่ไปพบแพทย์ด้วยอาการ ปวดท้องบิด แพทย์จะซักประวัติอย่างละเอียดและอาจทำการตรวจร่างกาย เช่น ตรวจวัดความดันโลหิต ตรวจปัสสาวะ และหากแพทย์สงสัยภาวะอันตราย อาจมีการตรวจเพิ่มเติมที่สำคัญคือ การอัลตราซาวด์ เพื่อดูตำแหน่งการตั้งครรภ์ สุขภาพของทารก ขนาดของมดลูก และประเมินความผิดปกติอื่น ๆ ในช่องท้อง การเตรียมตัวไปอัลตราซาวด์อาจมีการแนะนำให้กลั้นปัสสาวะเพื่อช่วยให้มองเห็นมดลูกได้ชัดเจนขึ้น

ถาม-ตอบ (Q&A) เคลียร์ทุกคำถามคาใจแม่ท้องเรื่องปวดท้องบิด

Q: การที่มดลูกขยายตัวทำให้ปวดท้องบิดได้จริงหรือ ? 

A: จริงค่ะ โดยเฉพาะในช่วงไตรมาสแรกที่มดลูกกำลังปรับตัวเพื่อขยาย อาจทำให้รู้สึกปวดหน่วง ๆ หรือ ปวดท้องบิด เบา ๆ คล้ายปวดประจำเดือน ซึ่งถือเป็นเรื่องปกติ

Q: ท้องผูกในคนท้อง แก้ได้ด้วยตัวเองไหม ? 

A: ได้ค่ะ การดื่มน้ำให้เพียงพอ กินอาหารที่มีกากใยสูง เช่น ผัก ผลไม้ และการเดินออกกำลังกายเบา ๆ สามารถช่วยลดอาการท้องผูกและอาการ ปวดท้องบิด ได้ แต่หากอาการไม่ดีขึ้นควรปรึกษาแพทย์เพื่อพิจารณาใช้ยาระบายที่ปลอดภัยสำหรับคนท้อง

Q: ปวดท้องบิดหลังไตรมาสที่ 3 นี่คืออาการใกล้คลอดเลยหรือเปล่า ? 

A: ไม่จำเป็นเสมอไปค่ะ อาจเป็นแค่เจ็บครรภ์เตือน (Braxton Hicks) แต่ถ้าอาการปวดเริ่มมีความถี่ สม่ำเสมอ และรุนแรงขึ้นเรื่อย ๆ หรือมีมูกเลือด/น้ำเดินร่วมด้วย ถือเป็นสัญญาณที่ใกล้คลอด ควรไปโรงพยาบาล

อ้างอิงจาก

nhs.uk

tommys.org

americanpregnancy.org

hse.ie

ภาพจาก Freepik

M26-085