สิ่งสำคัญที่ควรทราบ
นมแม่เป็นอาหารที่ดีที่สุดสำหรับทารก เราสนับสนุนคำแนะนำขององค์การอนามัยโลกในการเลี้ยงลูกด้วยนมแม่อย่างเดียวในช่วง 6 เดือนแรกของชีวิต จากนั้นเริ่มให้อาหารเสริมตามวัยที่ปลอดภัยอย่างเหมาะสมร่วมกับนมแม่จนครบ 2 ปี หรือนานกว่านั้น การได้รับโภชนาการที่ดีและสมดุลของมารดาในช่วงให้นมบุตรจึงมีความสำคัญยิ่ง ทั้งนี้ หากมีความจำเป็นต้องใช้นมผสม ควรปรึกษาแพทย์หรือผู้เชี่ยวชาญด้านสุขภาพก่อนตัดสินใจ และควรปฏิบัติตามข้อแนะนำในการเตรียมและการใช้อย่างระมัดระวังเพื่อสุขภาพที่ดีของลูกรัก
โภชนาการที่ดีควบคู่กับการส่งเสริมพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย คือ รากฐานสำคัญสำหรับการเจริญเติบโตของลูกรัก ไฮ-แฟมิลี่คลับ พร้อมเคียงข้างคุณแม่ ด้วยข้อมูลด้านโภชนาการและพัฒนาการที่เป็นประโยชน์ เพื่อสนับสนุนคุณภาพชีวิตที่ดีของทั้งคุณแม่และลูกรัก
เลือกอ่านตามหัวข้อที่ต้องการ
- ทำไมกิจกรรมพัฒนาเด็กจึงสำคัญ
- หลักการเลือกกิจกรรมให้เหมาะกับช่วงวัย
- ของเล่นเสริมพัฒนาการที่เหมาะกับแต่ละวัย
- ตัวอย่างกิจกรรมง่าย ๆ สำหรับลูก
- กิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการด้านภาษาและการสื่อสาร
- กิจกรรมส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์
- กิจกรรมพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่
- กิจกรรมพัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็ก
ตรวจสอบบทความโดย: ปรียาภรณ์ อัมหธร
วิทยาศาตรบัณฑิต สาธารณสุขศาสตร์ สาขาโภชนวิทยา
ศิลปศาสตร์มหาบัณฑิต จิตวิทยาสาขาจิตวิทยาพัฒนาการ
ทำไมกิจกรรมพัฒนาเด็กจึงสำคัญ
กิจกรรมพัฒนาเด็กมีบทบาทสำคัญต่อการเติบโตทั้งด้านร่างกาย จิตใจ สังคม และอารมณ์ เช่น การเล่นกีฬาและกิจกรรมกลางแจ้ง ช่วยให้เด็กแข็งแรง คล่องแคล่ว พัฒนาระบบประสาทสัมผัส
กิจกรรมที่กระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ยังช่วยเสริมทักษะการคิดวิเคราะห์ การแก้ปัญหา และการเรียนรู้ ขณะเดียวกัน เด็กยังได้ฝึกทักษะทางสังคม เช่น การสื่อสาร การทำงานร่วมกับผู้อื่น และการเข้าใจอารมณ์ของตนเองและผู้อื่น
ทั้งหมดนี้เป็นรากฐานสำคัญในการเติบโตเป็นผู้ใหญ่ที่มีคุณภาพ มั่นใจในตนเองและปรับตัวเข้ากับสังคมได้อย่างมีความสุข
?ts=1766745594731&dpr=off "child-development-activities")
หลักการเลือกกิจกรรมให้เหมาะกับช่วงวัย
การเลือกกิจกรรมให้สอดคล้องกับพัฒนาการในแต่ละช่วงวัย ช่วยส่งเสริมสุขภาพกาย ใจ อารมณ์ และทักษะสังคมอย่างเหมาะสม
วัยเด็ก (0–12 ปี)
0–2 ปี : เล่นของเล่นที่กระตุ้นประสาทสัมผัส เช่น โมบาย ของเล่นมีแสง หรือเสียง
2–4 ปี : เล่นบทบาทสมมติ ทำกิจกรรมง่าย ๆ เช่น ช่วยทำอาหารเพื่อพัฒนาจินตนาการและทักษะสังคม
4–7 ปี : เล่นเกมที่มีเรื่องราวและกติกา เช่น เกมสร้างเมือง เล่นพ่อแม่ลูก
7–12 ปี : ทำกิจกรรมที่มีแบบแผน เช่น กีฬา เกมกระดาน งานประดิษฐ์ เพื่อฝึกคิดและทำงานร่วมกัน
วัยรุ่น (12–16 ปี)
เลือกกิจกรรมที่ท้าทายและตรงกับความสนใจ เช่น กีฬาแข่งขัน งานประดิษฐ์ หรือกิจกรรมกลุ่ม เพื่อเสริมความรับผิดชอบและความเป็นตัวของตัวเอง
เคล็ดลับ : ควรเลือกกิจกรรมที่ทำได้ต่อเนื่อง สนุก ปลอดภัย และทำร่วมกับครอบครัวหรือเพื่อนได้ เพื่อเสริมสร้างสุขภาพและคุณภาพชีวิต
?ts=1766745785859&dpr=off "child-development-activities")
ของเล่นเสริมพัฒนาการที่เหมาะกับแต่ละวัย
ของเล่นสำหรับเด็ก ไม่ได้มีไว้เพื่อความสนุกเท่านั้น แต่ยังช่วยพัฒนาทักษะด้านต่าง ๆ เช่น การมองเห็น การได้ยิน การสัมผัส การเคลื่อนไหว สติปัญญา ภาษา อารมณ์และสังคม การเลือกของเล่นให้เหมาะกับวัยจะช่วยให้เด็กเรียนรู้และเติบโตอย่างเต็มที่
วัยทารก (0–6 เดือน)
โมบาย ของเล่นมีเสียง : กระตุ้นสายตาและการได้ยิน
หนังสือผ้า : สีสันสดใส พื้นผิวหลากหลาย เสริมการสัมผัส
ยางกัด : ปลอดภัย ฝึกการจับและบรรเทาอาการคันเหงือก
วัยเริ่มเดิน (7–12 เดือน)
ลูกบอล ของเล่นรูปทรงต่าง ๆ : ฝึกจับ ปล่อย ประสานมือ-ตา
ของเล่นลากจูง : เสริมกล้ามเนื้อขา
ของเล่นใส่ของลงภาชนะ : ฝึกเหตุผลและกล้ามเนื้อมัดเล็ก
บล็อกไม้ หนังสือภาพ : เสริมภาษาและความคิด
เด็กเล็ก (1–3 ปี)
จิ๊กซอว์ ตัวต่อ : ฝึกแก้ปัญหาและสติปัญญา
ของเล่นสมมติ : เช่น ชุดหมอ ชุดครัว เสริมจินตนาการและสังคม
รถเข็น จักรยานสามล้อ : พัฒนาการทรงตัว
หนังสือภาพ นิทาน : เสริมภาษาและจินตนาการ
เด็กโต (4–6 ปี)
ดินน้ำมัน วาดภาพ ดนตรี : เสริมความคิดสร้างสรรค์
ของเล่นกีฬา : ฝึกการเคลื่อนไหวและทำงานเป็นทีม
เกมเสริมทักษะ : ใช้อย่างเหมาะสมเพื่อพัฒนาการคิดและภาษา
หนังสือ นิทาน : สร้างนิสัยรักการอ่าน
ของเล่นที่ดี ไม่จำเป็นต้องแพงหรือซับซ้อน แต่ควรเปิดโอกาสให้เด็กได้เล่นอย่างอิสระและหลากหลาย ทั้งเล่นคนเดียว เล่นกับพ่อแม่ และเล่นกับเพื่อนเพื่อพัฒนาทักษะรอบด้าน
ตัวอย่างกิจกรรมง่าย ๆ สำหรับลูก
การใช้เวลาร่วมกับลูกผ่านกิจกรรมในชีวิตประจำวัน ช่วยเสริมพัฒนาการรอบด้านและสร้างความสัมพันธ์ในครอบครัวอย่างอบอุ่น โดยเลือกกิจกรรมให้เหมาะกับวัยของลูกไม่บังคับ และเน้นความสนุก เพื่อให้การเรียนรู้เกิดขึ้นอย่างเป็นธรรมชาติ
-กิจกรรมในบ้าน
วาดภาพ ระบายสี ปั้นดินน้ำมัน : ฝึกกล้ามเนื้อมือและจินตนาการ
ทำอาหารร่วมกัน : ฝึกทักษะชีวิตและสร้างความภูมิใจ
เล่นเกมกระดาน : เสริมการคิดวิเคราะห์และการทำงานร่วมกัน
เกมในบ้าน เช่น เกมซ่อนหา เกมใบ้คำ : สร้างความสนุก กระชับความสัมพันธ์ใน
ครอบครัวงานประดิษฐ์จากของเหลือใช้ : กระตุ้นความคิดสร้างสรรค์และเรียนรู้การรีไซเคิล
-กิจกรรมนอกบ้าน
เดินเล่นในสวน ปั่นจักรยาน เล่นกีฬา : เสริมสุขภาพและทักษะสังคม
ปิกนิก เล่นน้ำ เที่ยวสวนสัตว์/อควาเรียม : เปิดโลกกว้าง เรียนรู้ธรรมชาติ
ดูหนังหรือการ์ตูนด้วยกัน : เสริมพัฒนาการทางภาษาและอารมณ์
กิจกรรมส่งเสริมพัฒนาการด้านภาษาและการสื่อสาร
การส่งเสริมทักษะภาษาและการสื่อสารควรเริ่มตั้งแต่เด็กเล็ก ผ่านกิจกรรมง่าย ๆ ในชีวิตประจำวัน เพื่อให้เด็กเรียนรู้คำศัพท์ใหม่ เข้าใจความหมาย กล้าแสดงออกทางภาษาอย่างต่อเนื่องและสนุกสนาน ซึ่งมีตัวอย่างกิจกรรมดังนี้
- อ่านนิทาน : ใช้น้ำเสียงสนุก ทำท่าประกอบ และชวนลูกพูดคุยเกี่ยวกับเรื่องราว
- พูดคุยระหว่างกิจกรรม : เช่น ตอนทำอาหารหรือเดินเล่น ใช้คำชัดเจนและเปิดโอกาสให้ลูกถาม
- เล่นเกมเสริมภาษา : เช่น เกมแฟลชการ์ด เกมจับคู่ หรือบทบาทสมมติ
- ร้องเพลง : เพลงที่มีคำคล้องจองช่วยเสริมทักษะการฟังและจังหวะภาษา
- จัดสภาพแวดล้อมที่เหมาะสม : มีหนังสือหลากหลาย และเปิดโอกาสให้ลูกสื่อสารกับคนรอบตัว
กิจกรรมส่งเสริมความคิดสร้างสรรค์ เช่น งานศิลปะ เล่นบทบาท
การกระตุ้นความคิดสร้างสรรค์ช่วยให้เด็กกล้าแสดงออก เพราะเป็นการเปิดโอกาสให้เล่นอย่างอิสระซึ่งพัฒนาทักษะหลากหลายด้าน มีการตั้งคำถามปลายเปิด ฝึกการแก้ปัญหา ชื่นชมผลงาน จะช่วยเสริมแรงบันดาลใจ กิจกรรมที่ทำได้ง่ายทั้งที่บ้านและโรงเรียน ได้แก่
งานศิลปะ : วาดภาพ ระบายสี ปั้นดินน้ำมัน พิมพ์ลายด้วยสิ่งของต่างๆ หรือประดิษฐ์จากของใช้ในบ้าน
เล่นบทบาทสมมติ : แต่งตัวเป็นตัวละคร เล่นโรงละครหุ่นกระบอก ฝึกเล่าเรื่อง
เล่านิทานและแต่งนิทาน : เปลี่ยนตอนจบของนิทาน หรือแต่งเรื่องใหม่จากสิ่งรอบตัว
ดนตรีและการเคลื่อนไหว : ร้องเพลง เล่นเครื่องดนตรีจากของใช้ในบ้าน เต้นตามจังหวะ
?ts=1766746179233&dpr=off "child-development-activities")
กิจกรรมพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ เช่น คลาน เดิน กระโดด
การพัฒนากล้ามเนื้อมัดใหญ่ช่วยเสริมความแข็งแรง การทรงตัว และการเคลื่อนไหวของเด็กกิจกรรมที่ทำได้ง่ายและสนุก ได้แก่
คลานและเดิน : ฝึกการประสานงานของแขน ขา และลำตัว รวมถึงการทรงตัวบนพื้นผิวต่าง ๆ
วิ่งและกระโดด : เช่น วิ่งเล่น กระโดดเชือก หรือข้ามสิ่งกีดขวาง ช่วยเสริมความแข็งแรงและความมั่นใจ
ปีนป่าย : ปีนเครื่องเล่นหรือบันได ฝึกใช้กล้ามเนื้อหลายส่วนร่วมกัน
กิจกรรมกลางแจ้ง : เล่นทราย ปั่นจักรยาน เล่นสไลเดอร์หรือชิงช้า ช่วยให้เคลื่อนไหวอย่างอิสระ
กิจกรรมเสริมอื่น ๆ : เต้นรำ เล่นเกม Simon Says หรือโยน-รับลูกบอล
กิจกรรมพัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็ก เช่น จับ ปั้น วาด
กิจกรรมที่ช่วยพัฒนากล้ามเนื้อมัดเล็ก ทั้งนิ้วมือและข้อมือ มีความสำคัญต่อการเขียน หยิบจับ และทำกิจวัตรประจำวัน ช่วยเสริมสมาธิ ความมั่นใจ การคิดสร้างสรรค์ กิจกรรมที่ช่วยฝึก ได้แก่
ปั้นดินน้ำมันหรือแป้งโดว์ : ฝึกแรงนิ้วและจินตนาการ
วาดภาพ ระบายสี ขีดเขียน : เสริมการควบคุมมือและความคิดสร้างสรรค์
หยิบจับของชิ้นเล็ก : เช่น ลูกปัด บล็อกไม้ ฝึกความแม่นยำ
ฝึกทักษะชีวิต : ติดกระดุม ใส่รองเท้า ใช้ช้อนส้อม
กิจกรรมเสริม : เช่น โยน-รับลูกบอล เล่นเกมฝึกมือ
ดนตรีและการเคลื่อนไหว ช่วยเสริมพัฒนาการด้านอารมณ์
กิจกรรมที่มีดนตรีและการเคลื่อนไหวช่วยให้เด็กแสดงอารมณ์อย่างเป็นธรรมชาติ เช่น ความรู้สึกมีความสุข ความตื่นเต้น หรือความเศร้า เด็กที่มีโอกาสได้สัมผัสกับดนตรีเป็นประจำมักจะมีสติปัญญาทางอารมณ์ (EQ) ที่ดีเข้าใจตนเองและผู้อื่นได้ลึกซึ้งยิ่งขึ้น เป็นการส่งเสริมพัฒนาการทั้งทางร่างกายและอารมณ์อย่างสมดุล ตัวอย่างกิจกรรม ได่แก่
ร้องเพลง เล่นดนตรี : ช่วยผ่อนคลาย ลดความเครียด และเพิ่มสมาธิ
เต้นตามจังหวะ : ปลดปล่อยพลังงาน ฝึกสมดุลและการประสานร่างกาย
เล่นดนตี หรือเต้นรำร่วมกับผู้อื่น : สร้างความมั่นใจและความสัมพันธ์ที่อบอุ่น
ฟังเพลง : กระตุ้นสารแห่งความสุขในสมอง เช่น เซโรโทนินและโดพามีน
คำแนะนำจากผู้เชี่ยวชาญด้านพัฒนาการเด็ก
เน้นการส่งเสริมให้เด็กเติบโตอย่างสมดุลควรครอบคลุมทั้ง 4 ด้าน คือ ร่างกาย อารมณ์ สังคมและสติปัญญา โดยผู้ปกครองมีบทบาทสำคัญในการส่งเสริมพัฒนาการเหล่านี้
- พูดคุยและอ่านหนังสือให้ลูกฟัง เป็นประจำ เพื่อกระตุ้นภาษาและสร้างสายสัมพันธ์
- ประเมินพัฒนาการอย่างสม่ำเสมอ หากพบความล่าช้า ควรปรึกษาผู้เชี่ยวชาญทันที
- สร้างความมั่นคงทางอารมณ์ ด้วยการโอบกอด พูดคุยอย่างอบอุ่น และแสดงความรัก
- ส่งเสริมการเคลื่อนไหว เช่น วิ่ง ปีนป่าย เล่นกีฬา เพื่อเสริมสร้างร่างกาย
- ฝึกทักษะทางสังคม ด้วยการเล่นกับเพื่อนและร่วมกิจกรรมกับผู้อื่น
- กระตุ้นสติปัญญา ด้วยของเล่นเสริมพัฒนาการและกิจกรรมที่ชวนคิด
- ให้เวลา “คุณภาพ” กับลูก เล่น พูดคุย และทำกิจกรรมร่วมกันอย่างมีความหมาย
- เลี่ยงการเปรียบเทียบหรือเร่งรัด เพราะเด็กแต่ละคนมีจังหวะพัฒนาการต่างกัน
- ให้ความสำคัญกับการเล่น ซึ่งเป็นวิธีเรียนรู้ตามธรรมชาติของเด็ก
อ้างอิงจาก
https://www.krungthaihospital.com/child-development-overview/
https://www.sukumvithospital.com/healthcontent.php?id=3621
https://www.cdc.gov/ncbddd/actearly/milestones/milestones-2mo.html
https://www.youngciety.com/article/learning/fun-activities-to-play-with-your-kids-at-home.html
https://www.planforkids.com/kids_corner/6-activity-wow
https://op.mahidol.ac.th/ga/learning/
https://www.youngciety.com/article/learning/role-playing.html#google_vignette
https://www.youngciety.com/article/journal/arts-for-kids.html
https://www.precisionlife.store/blog/training-small-and-large-muscles
https://www.brainfit.co.th/en/node/776
https://speakuplanguagecenter.com/improve-fine-motor-skills/
https://op.mahidol.ac.th/ga/wp-content/uploads/author/mgr-23.pdf
https://multimedia.anamai.moph.go.th/help-knowledgs/heath_me_37_child_9
https://childrencentral.net/benefits-of-music-and-movement-for-preschool-childrens-development/
https://www.rasmussen.edu/degrees/education/blog/support-through-stages-of-child-development/
ภาพจาก Freepik
M25-178
ไฮ-แฟมิลี่ แคร์ไลน์
บริการให้คำปรึกษาในทุกๆเรื่องที่คุณแม่กังวลใจ โดยทีมผู้เชี่ยวชาญ พยาบาล นักโภชนาการและคุณแม่ ที่พร้อมอยู่เคียงข้าง ตลอด 24 ชั่วโมง
© Hi-Family Club 2019